Nee, we gaan hier niet een les uitschrijven van begin tot eind, het gaat hier om het geven van lessen van A tot Z, van Almere tot Zwolle dus. Een team van deskundigen trekt regelmatig de regio in om middelbare scholieren voor te lichten over de psychiatrie. Niet zelden worden daardoor problemen die bij de leerlingen leven, opeens bespreekbaar.

Bijna twee jaar geleden begon de cliëntenraad met het geven van gastlessen rond het geactualiseerde en herschreven lesproject Ben je nou helemaal gek geworden?

Een aparte tak van sport mag je dat wel noemen. Want het gaat over psychiatrie, dus over gekken, over beeldvorming, over acceptatie in de maatschappij, over ziek zijn en beter worden.
Je weet wel wat je wilt vertellen, maar aan wie je dat moet vertellen is elke keer weer een spannende verrassing. VMBO, Havo, VWO, 13 -14 jaar of 17 - 18 jaar? Jongens, meisjes, autochtoon of allochtoon? Een klas van 12 of van 28? De docent vertelt je wel iets over zijn klas maar je moet toch afwachten wat en wie je tegenover je krijgt. Eén ding is zeker, ook de leerlingen weten echt niet wat ze te wachten staat. Psychiatrie? Gekken dus? En die komen hier? En die moeten ons lesgeven?

Eigen beleving
Na de eerste serie lessen kwam er via de afdeling Personeelszaken (voorlichting en werving) een koppeling tot stand met verpleegkundigen die aan het lesgeven wilden meewerken. Een bredere opzet dus: enerzijds de ervaringsdeskundigen, anderzijds de hulpverleners die uit eigen beleving kunnen vertellen. Inmiddels hebben we er al heel veel lessen op zitten. We, dat zijn Tineke Pul en Wolf Kayser vanuit cliëntenperspectief / ervaringsdeskundigen  en Fokke Post (inmiddels weer gestopt) en Erik Grootendorst vanuit behandel- en verpleegkundig perspectief.

Versterking
Gelukkig hebben we versterking gekregen doordat afgelopen jaren Bauke van der Wal, Jolanda Jansen, Ina Tijssen en Ellie Lichtenberg voor een of meer jaren ook mee zijn gaan doen. Nieuw toegetreden zijn Rianne Spoor, Aafke Karesl, Willy van Rhijn. Bijzondere versterking kregen we ooit doordat Peter de Groot (oud-voorzitter raad van bestuur, helaas inmiddels overleden) ook wel eens met zo'n les wilde meedraaien!
Aan ervaringskant hebben we enkele ervaringsdeskundigen uit de verslavingszorg (drugs, alcohol, gokken)kunnen toevoegen aan het team.

Na een mailing met als bijlage het ‘groene lesboek’ en wat telemarketing door de scholierenvoorlichters worden de contacten met docenten gelegd. De ene school wil het lesproject helemaal uitvoeren met de klas, de andere laat de leerlingen vrij het te gebruiken als basismateriaal voor bijvoorbeeld een opdracht, werkstuk of scriptie.
De ene keer is de gastles ingebed in maatschappijleer of maatschappelijke vorming, dan weer in de lessen verzorging / zorg en welzijn of tijdens een projectdag of -week over gezondheid of vooroordelen. Zo moet je dus als gastdocent ook steeds weer je verhaal wat aanpassen aan het niveau, de achtergrond en de belangstelling van de leerlingen.

Acceptatie
Belangrijkste onderwerp van de lessen blijft altijd de acceptatie en de beeldvorming, het wegnemen van vooroordelen, problemen dichtbij halen en bespreekbaar maken. Dus: “kijk ook eens op www.zwaarweer.nl, of www.zogeknogniet.nl, ga praten met iemand die je vertrouwt als je ergens mee zit...”
Eén op de vier mensen heeft of krijgt tenslotte psychische of psychiatrische problemen.
Een recent onderzoek onder ruim 7500 jongeren heeft ook aangetoond dat één op de vijf al allerlei problemen heeft, verschijnselen van psychische stoornissen vertoont, van licht tot behoorlijk ingrijpend.
Gelukkig hebben we daar tegenwoordig ook vijf of zes korte stukjes video bij.
Ook over een van de eerste lessen in Harderwijk, als nieuwsitem op Omroep Gelderland uitgezonden. Maar ook over jonge met mensen met schizofrenie bijvoorbeeld.
De les en dus het verhaal wordt daar om heen gevlochten. Soms ook met verwijzingen naar de actualiteit, zoals de problemen met de acceptatie door buurtbewoners in Harderwijk - Drielanden. Of een actuele uitzending op tv.

Zeven verschillende klassen
Een heel uur alleen maar praten, praten, praten, dat houdt niemand vol, wij niet, maar zeker ook die jongelui niet. De insteek die we kiezen, met alleen een rode draad en verder aanpassen aan de groep, heeft wel een groot voordeel.
Op het Nassau-Veluwe College bijvoorbeeld hebben we op een maandag achter elkaar les gegeven aan zeven verschillende klassen! En elke volgende les was weer anders dan de voorgaande.
Ook de enige manier om zo’n dag vol te houden.

 

Het 'groene lesboek' getiteld Ben je nou helemaal gek geworden? is een goed hulpmiddel bij de lessen. 

En de resultaten?
Heel vaak merken we dat er jongelui in de klas zitten met problemen, in de familie, in het gezin, of gewoon met zichzelf. Soms lukt het om in de les daar op een heel gewone manier op in te gaan, soms praten we even apart met zo'n leerling.
Wat regelmatig gebeurt, is dat de klas na ons vertrek met de docent in gesprek gaat en dat er dan over de problemen die de kinderen zelf hebben of meemaken in hun omgeving openhartiger wordt gesproken dan voor onze komst.
Ook hebben we meegemaakt dat een leerling die tot dan toe niet over haar probleem durfde praten met vriendinnen en klasgenoten, na onze les er wel over durfde en kon praten, tot grote opluchting van haarzelf en haar vriendinnen.

Jaarabonnement
Kleine effecten? Ja, natuurlijk, maar elk effect is er één. Als we het met die lessen mogelijk maken dat jongeren gemakkelijker en vooral eerder met hun problemen naar voren komen, is een belangrijke stap gezet. Een stap naar bespreekbaarheid, acceptatie en zoeken naar hulp, oplossingen en wat dan ook.
Inmiddels zijn er dit schooljaar al meer leerlingen bereikt dan in het vorige jaar.
De belangstelling vanuit de scholen wordt steeds groter, (sommige nemen zelfs een ‘jaarabonnement’); misschien ook omdat ons ’lesteam’ aardig bekend (berucht?) begint te worden in Flevoland en op de Noord-West Veluwe.